De fakkel geeft licht en staat voor 'inspiratiebron'. Elke maand laat één van de mensen die betrokken is bij het lectoraat zien wat hem of haar inspireert in het werk van het lectoraat en de kennisbank.

Onderzoek in een leerwerkgemeenschap – het mes snijdt aan vier kanten!

Sinds september van dit studiejaar zit ik in twee leerwerkgemeenschappen: eentje rondom het vak begrijpend lezen en eentje rondom het vak spelling. In de leerwerkgemeenschappen wordt gewerkt aan schoolontwikkeling en het interessante aan de lwg is de deelname van de verschillende partijen: een bont gezelschap van leerkrachten-directeuren-ico’s-bouwcoördinatoren-ib’ers-studenten-docenten van de Pabo (en in dit geval ook leden van de kenniskring).

Werken aan schoolontwikkeling aan de hand van de onderzoekscyclus van Kantelende Kennis blijkt een heel gestructureerde manier van werken te zijn. Samen met een gevarieerde groep mensen nadenken over een mogelijke ambitie met behulp van de vraag: wat willen we nou eigenlijk bereiken met (ons) spellingonderwijs? levert een geanimeerd gesprek op. Als je hier eens een keer echt in alle rust en met elkaar bij stil staat, kom je tot mooie conclusies: niet alleen over het onderwijs in spelling, maar ook over de resultaten die het onderwijs moet opleveren.
We zijn het verrassend eens over het ideaal: kinderen moeten de spellingregels kennen, moeten die correct en bewust kunnen toepassen, ook in andere contexten dan alleen tijdens het weekdictee. Ook plezier wordt een belangrijke factor gevonden, net als goede leerkrachtvaardigheden bij het verzorgen van het spellingonderwijs, dat in een betekenisvolle context moet plaatsvinden. Eén van de resultaten van het vernieuwen/verbeteren van het onderwijs in spelling moet uiteindelijk zijn het verbeteren van de resultaten op de methodeonafhankelijke toetsen.

Om de valkuil te vermijden dat we iets gaan uitdenken wat totaal niet aansluit bij de wensen en mogelijkheden van de kinderen, worden de leerlingen van groep 5-8 bevraagd: Wat vinden zij: wanneer is spelling leuk en zinvol voor hen? Hebben zij tips voor hun juf of meester? Hoe kan de spellingles ‘leuker’ worden?
Ik vond het al interessant om de kinderen te betrekken bij het onderzoek, maar als ik de resultaten lees, ben ik bijna ontroerd. Kinderen blijken heel goed te weten hoe een goede les eruit ziet, zij weten wat ze nodig hebben. Ze hebben heel duidelijke ideeën over wat een goede leerkracht is en wat goed onderwijs inhoudt. Zelfs de kinderen in groep 5 hebben al goede tips, die betrekking hebben op bijvoorbeeld differentiatie in instructie en het aanbieden van afwisselende werkvormen. De kinderen een stem geven in het schoolontwikkelingsproces is niet alleen interessant, het is noodzakelijk!

Tijdens het begeleiden van studenten bij hun onderzoek merk ik meteen wat mijn deelname aan de leerwerkgemeenschap nu al oplevert: ik adviseer bijna elke student om de kinderen te betrekken in hun onderzoek, bijv. door een enquête of een interview de mening van kinderen te achterhalen en daar ook ècht iets mee te doen. En de student die voor haar onderzoek hetzelfde onderwerp heeft: we vergelijken onze onderzoeksvraag en werkwijze, en we houden elkaar op de hoogte van het verloop van het onderzoek, wie weet hebben we nog wat aan de wederzijdse uitkomsten!

Het mes snijdt aan vier kanten? Leerkrachten werken niet (meer) met z’n tweeën of drieën aan schoolontwikkeling, maar met een afspiegeling van het team aan een gezamenlijk gedragen ambitie; studenten worden beschouwd als gelijkwaardige deelnemers en hebben hun eigen inbreng in de leerwerkgemeenschap, vaak gekoppeld aan het onderwijs dat zij volgen op de opleiding en aan een onderzoek dat zij daarvoor uitvoeren; de kinderen krijgen de kans hun zegje te doen en mee te denken, krijgen daarmee meer grip op hun eigen leerproces en waar mogelijk ook meer eigen verantwoordelijkheid voor het behalen van onderwijsdoelen en pabo-docenten krijgen de kans de kloof te dichten tussen theorie en praktijk, door hun deelname aan de leerwerkgemeenschap krijgen zij meer inzicht in de werkwijze van een schoolteam en ook inhoudelijk vindt er verdieping plaats, met die kennis kunnen zij studenten weer beter begeleiden: een win-win-win-winsituatie!

Patricia van Keulen
opleidingsdocent Nederlands, Marnix Academie en
kenniskringlid Lectoraat Kantelende Kennis

Het Interactumlectoraat Kantelende Kennis onderzoekt collectieve processen van kennis creëren. Met deze innovatiestrategie willen we bijdragen aan de kwaliteit van zowel opleidingen als scholen. Achtergrond, inhoud en werken aan collectief leren zijn te vinden op de kennisbank van het lectoraat.

Nieuwsbrief lectoraat Interactum

Colofon

Website: www.lectoraat.nl

Lectoren

Jos Castelijns
Bob Koster
Quinta Kools

Integrale ontwikkeling van scholen en opleidingen.

Reactie

Wij zijn benieuwd wat u met deze Fakkel gaat doen.
Uw reactie stellen wij zeer op prijs. Stuur uw bericht aan: lectoraat@domstad.nl

Redactie

De redactie bestaat uit:
Jos Castelijns
Bob Koster

Secretariaat

Bertina Zinger
lectoraat@domstad.nl
030-2927805
Postbus 2511
3500 GM Utrecht

Adreswijziging

Stuur een e-mail naar:
lectoraat@domstad.nl